Nỗi Đau Còn Mãi

Sau khi tốt nghiệp trung học kỹ thuật năm 1972, vỏn vẹn vài năm sau số bạn bè cùng khóa đã gục ngã hy sinh trên chiến trường gần như một phần ba. Bài truyện ngắn này viết riêng tặng cho các người bạn trẻ sớm ra đi bỏ lại cuộc đời bao mơ ước và tình yêu. Chúng ta là những người may mắn trên dòng thời gian lịch sử. 

Trần Cường

March 10, 2005

Revised on 04/27/07

Tự Mi, chỉ nghĩ đến cái tên thôi cũng đủ làm cho trái tim giận dỗi hờn ghen suốt một đời. Nàng có mái tóc demi garcon, cặp mắt tròn to đen lánh, và đôi lông mi cong vút như một búp bê. Nàng dịu dàng lãng mạn nhưng láu lỉnh tinh nghịch. Chỉ có cái dáng tiểu thơ mình giây tha thướt với đôi môi mọng nhõng nhẽo phụng phịu, cũng đủ làm mềm nhũn trái tim của mấy anh chàng lao mình vào biển sôi lửa bỏng để tình nguyện chiều chuộng làm vui lòng nàng. Nhìn bề ngoài nàng rất sống động yêu đời, nhưng sống nặng về nội tâm và mang một mối sầu đau. Đôi lúc chính những hành động và suy nghĩ của nàng tự đánh lừa và làm rối rắm cuộc đời thêm.

Tự Mi là con độc nhất của một gia đình sang trọng giàu có, buôn bán xuất nhập cảng. Thường ngày nàng chỉ gặp được ba mẹ mấy tiếng đồng hồ, cả tuần cũng chưa thưởng thức một bữa ăn chính tay mẹ nấu. Nàng ở nhà một mình gần gũi với người vú nuôi, cũng là nhạc sĩ tật nguyền dạy dương cầm cho Tự Mi từ lúc nhỏ. Nàng quen thân Tiểu Hương, mến phục tài viết văn thơ linh hoạt, nét bút nhẹ nhàng sâu đậm trái ngang. Nàng yêu thầm người anh của Tiểu Hương là Nhất Minh. Nàng yêu mê mệt cái giọng Huế nhẹ nhàng trữ tình, yêu luôn cái khiếu hội họa và tài đánh đàn guitar của anh. Nàng thích nhại giọng Huế phát âm tên của anh thành ‘Nhất Mình’, vì thế bị ông anh oái ăm ghét cay đắng gắn cho nhãn hiệu vô duyên dài dài. Càng bị ấm ức cái danh vô duyên, cô ta càng bám sát cái ông anh làm cao này cho bằng được. Nhất Minh thường than phiền với Tiểu Hương.

- Con nhỏ Tự Mi sao nó làm phách qúa! Anh thấy con bé này vô duyên chi lạ!

- Hơi mô anh để ý nó làm chi rứa.

Khổ nỗi Nhất Minh chẳng mảy may để ý tới cô bé tinh nghịch này, mà quen mến cô láng giềng Thơ Thơ học cùng lớp với Tự Mi và Tiểu Hương. Vì ganh ghét buồn lo, Tự Mi đã bao nhiêu lần nói bóng bẩy tán tỉnh Nhất Minh, nhưng anh cho là nàng đùa giỡn. Có lần nàng mạo muội viết một lá thơ rất dài tỏ tình với anh cũng làm lơ. Nhiều lúc buồn chán tuyệt vọng nhất là chờ đợi không thấy Nhất Minh hồi âm, Tự Mi thường lái xe Honda PC đi lang thang khắp nơi không biết mình muốn đi đâu. Nàng sợ bước chân về đến căn nhà to lớn vắng vẻ càng làm con tim đơn phương nặng nề hẹn thề, đau nhói những chớm tình xót xa héo úa. Ngồi một mình trong cơn quặn đau, nàng so sánh mình với Thơ Thơ - Nàng sắt xảo nhanh nhẹn còn Thơ Thơ nhỏ nhắn nhút nhát hơn. Mâu thuẫn giữa quyền lực được gì có nấy và sự câm lặng trả lời từ chối của Nhất Minh, nàng đâm ra giận hờn Thơ Thơ ra mặt. Tiểu Hương cố khuyên nhủ nàng.

- Tự Mi à, Mi tấn công qúa bạo ông Minh ổng sợ. Vội yêu rồi chóng tan đó o ơi.

- Mình cũng nghĩ vậy, mà sao Tự Mi sợ mất ảnh quá.

- Tự Mi đó! Số mi sướng quá, do đó mất ông anh này thì thấy khổ. Chứ ai ai cũng khen mi đẹp mướt, con nhà đoan trang đài các.

Tự Mi thấy con nhỏ bạn thân nhất Tiểu Hương cũng chưa hiểu hết về nàng, thường mang cái tên ‘Tự Mi’ để giải thích khôi hài. Nàng bắt đầu không tán tỉnh thư từ và xem Nhất Minh như một người anh. Cho đến ngày anh vào đại học Luật Khoa, thường xuyên sinh họat phong trào du ca hàng tuần, bạn bè văn nghệ càng đông nên anh ít khi lui tới với Thơ Thơ và gặp Tự Mi. Nàng đã từng nghe anh hát những bài tình yêu của sinh viên, nhất bài hát Trả Lại Em Yêu chứa chất nhiều ước mơ lãng mạng. Cây đàn guitar bị xách lê la nhiều nơi nay đã cũ mèm bạc màu, vài chỗ bị bể nứt nên âm vang không còn như xưa. Hằng ngày anh học ở thư viện trường hay thư viện Quốc Gia chỉ vài tiếng đồng hồ, còn ngồi uống cà phê tán gẫu văn nghệ nhiều hơn. Do đó chỉ hết năm thứ hai đại học, anh phải nhập ngũ vào quân trường Thủ Đức. Thơ Thơ đậu tối ưu tú tài toàn và được học bổng du học ở Mỹ. Trước khi ra đi cô kiếm anh chia tay nhưng anh cứ tránh mặt. Tự Mi cùng Tiểu Hương vào trường Đại Học Sư Phạm chọn con đường mô phạm cho tương lai. Nàng lo sợ cuộc đời binh nghiệp của anh trong cuộc chiến tranh khốc liệt.

Một buổi sáng sớm khi sương còn đọng trên những cánh lá trên đường. Tự Mi cùng Tiểu Hương lấy chuyến xe buýt thật sớm để đi dự lễ ra trường của anh Nhất Minh ở quân trường Thủ Đức. Sau khi buổi lễ, Tự Mi gặp anh trong bộ đồ lính mầu xanh, màu da rạm nắng rắn chắt, anh chỉ hỏi bâng quơ vài câu với nàng.

- Em cũng không khác gì hơn xưa. Vẫn trẻ xinh như ngày nào.

- Cám ơn anh. Nghe anh khen làm em mắc cỡ.

Cả ba ngồi nói chuyện vui vẻ, có lúc anh khéo léo hỏi tin tức của Thơ Thơ. Tiểu Hương thì ra điều trách ông anh đã cố tránh mặt, riêng Tự Mi chiều ý, hứa sẽ hỏi tin tức Thơ Thơ cho anh. Nàng ngần ngại hỏi tiếp.

- Anh đã biết đi về đơn vị nào chưa?

- Dục Mỹ. Anh trả lời ngắn gọn.

Nghe cái tên Dục Mỹ là Tự Mi choáng váng. Ngồi trên cái băng ghế đá ngoài trời, nàng cảm thấy run sợ và con tim nhói đau. Đau vì giận mình dại khờ yêu say mê Nhất Minh, đau vì xót xa cho anh ta còn thương nhớ Thơ Thơ. Nàng run sợ vì anh sẽ nhận đơn vị ở nơi xa xôi Dục Mỹ. Bỗng dưng đôi bàn tay mềm mại của Tự Mi mang theo cái lạnh trở trời, làm cả thân người cô lạnh toát, mặt trở nên trắng bệt và đôi môi thâm tím. Nàng lảo đảo người, mắt hoa choáng váng, mồ hôi hột lấm tấm trên trán. Tiểu Hương vội vã cầm cái xách tay, còn anh bế xốc Tự Mi chạy vào trong phòng khách gọi cấp cứu. Sau khi chẩn khám, bác sĩ quân trường cho biết là Tự Mi bị bệnh tim rất nặng. Ông cấp tốc cho xe quân y đưa nàng về bệnh viện Sài Gòn để chữa trị.

Anh ngồi sát bên giường bệnh, âu yếm vén những sợi tóc phủ choàng trên mặt của nàng. Nhìn khuôn mặt nàng trắng bạch nhợt nhạt yếu ớt làm cho anh tội nghiệp người con gái đã yêu anh say mê lâu nay. Anh nhớ đến lá thư tỏ tình Tư Mi gửi cho anh năm nào mà anh vẫn chưa trả lời. Trong lá thơ, nàng có viết.

“… Tự Mi chỉ trách chính mình vì Tự Mi yêu anh qúa. Viết lá thơ tỏ tình với anh, chỉ mong anh thấu hiểu tình em. Xin đừng giận em nhé…”. Nhất Minh còn nhớ ở cuối lá thư, “Nhớ có lần nghe anh hát “ Triệu người quen có mấy người thương. Khi lìa đời có mấy người đưa”, không hiểu tại sao em đã khóc cả đêm”.. Nàng tặng anh một bài thơ.

“Có giọt mưa thấm tim em thuở ấy

Có gió mùa làm bối rối tim em

Có giọt nắng loanh quanh em ngày tháng

Có tình anh, em yêu hết cõi đời này…”

Nhất Minh mang nhiều mặc cảm vì nghèo, học hành dở dang. Cuộc đời anh có một chút máu nghệ sĩ lãng mạn làm cho anh xa vời với thực tế. Giờ đây cuộc đời lính chiến sống chết nay mai càng làm cho anh câm lặng. Chỉ có bấy nhiêu anh đã làm dở dang cuộc tình của hai người con gái. Từ khi vào quân trường, anh từng thấy Tự Mi khóc thầm buồn lo, anh bắt đầu có những thiện cảm với nàng. Anh nhận thấy nàng đã trưởng thành chững chạc, cái tinh nghịch bên ngoài đã dần tan mất chỉ còn lại những cô đơn khổ đau. Nhất Minh đang gục mặt ở trên giường bệnh, nghe Tự Mi xúc động nấc lên vài tiếng. Nàng nhắm mắt thở nhẹ nhàng, âu yếm nhìn anh.

- Anh mệt lắm không? Tại sao anh ra trại được? Em có làm phiền gì anh không?

- Tiểu Hương đi báo tin cho ba mẹ em. Bác sĩ quân trường cho phép anh đưa em về bệnh viện Sài Gòn, đến chiều anh phải trở lại quân trường. Tội nghiệp Tự Mi của anh!

Anh nắm chặt lấy tay Tự Mi làm nàng xúc động khi nghe câu “tội nghiệp”. Nàng nhủ thầm cũng chính anh nói những bóng bẩy nhẹ nhàng nửa thiệt nửa ngờ. Tự Mi nhắm siết đôi mắt sung sướng. Nàng vẫn si mê cái lãng mạng đa tình của anh. Nhất Minh kể sơ qua câu chuyện xảy ra và hứa với Tự Mi.

- Cảm ơn em đã đến dự lễ ra trường. Hôm nào em khỏi bệnh, anh sẽ đàn cho em hát.

- Anh ghẹo em phải không? Tự Mi hát thì ai thèm nghe. Tự Mi chỉ ước có lần nào mời anh đến nhà, chính tay Tự Mi đánh đàn dương cầm cho anh hát, có được không?

Nhất Minh đỡ Tự Mi ngồi sát thành giường, lấy ly nước đưa cho Tự Mi uống. Anh nhìn đồng hồ như trông ngóng Tiểu Hương và đắn đo suy nghĩ trước khi nhận lời mời.

- Ừ, có dịp anh sẽ đến thưởng thức tài đánh đàn dương cầm của Tự Mi.

- Nhất Minh, cảm ơn anh ban cho em cái ân huệ này.

Nghe câu trả lời xúc động của Tự Mi, anh thấy tâm hồn của cô nàng tuyệt vọng qúa. Anh cảm thương mối tình đơn phương của Tự Mi. Anh kéo tay nàng vào má hôn nhẹ.

Một tuần lễ sau đó, trong lúc ba má Tự Mi đi công chuyện bên Singapore. Tự Mi có mời Nhất Minh và Tiểu Hương đến nhà dùng cơm tối.

- Bộ Tự Mi muốn Tiểu Hương làm kỳ đà cản mũi hay sao? O nhớ nhẹ tay với ông anh của tui nghe? Ông là đồ cổ đó!

- Tiểu Hương yên tâm đi, ông anh chẳng ưa gì mình đâu? Mi mà có được ảnh yêu, chỉ chuốc thêm sầu muộn thôi.

Đến ngày hẹn, Nhất Minh mang một đóa hoa hồng và cây đàn guitar. Anh nhìn Tự Mi trong bộ đồ tây màu trắng đơn giản nhưng sang trọng ra đón anh. Anh đảo mắt nhìn lối kiến trúc đồ sộ làm anh ngượng nghịu bước vào nhà. Quanh phòng ăn toàn cửa kiếng, nhìn ra bên ngoài thấy cây kiểng bông hoa sặc sỡ và một cái hồ bơi lớn. Trên cái bàn ăn thật dài chỉ sắp xếp cho hai người. Một bữa tối đơn sơ do chính Tự Mi nấu. Nhất Minh tự hỏi Tự Mi giàu có cỡ này, sao lại mơ ước những cái bình thường trong cuộc sống. Nàng mang bông hồng bỏ vào bình và đặt vào giữa bàn ăn. Không khách sáo, bước vào bàn ăn giới thiệu sơ qua các món có một không hai của cô nàng. Nhất Minh ăn thiệt tình ngon lành, còn Tự Mi ngắm người mình yêu không chớp mắt.

Nàng để mặc Nhất Minh ở bàn ăn, bước vào đàn dương cầm bắt đầu buông những dòng nhạc lả lơi. Nhất Minh ngạc nhiên vì nàng đánh hay quá. Tự Mi ra dấu bảo anh lại gần với nàng. Trong khung cảnh thơ mộng trữ tình của lứa đôi, anh kéo cái ghế ngồi cạnh nàng và rãi nhẹ những phiếm đàn guitar. Chẳng ai hỏi ai, hai người hòa nhạc bản Không Tên Cuối Cùng của Vũ Thành An. Nàng cười sung sướng khi nghe anh cất lên tiếng hát ấm áp. Hai người cứ mê say hòa hợp dòng nhạc bài này sang bài khác, bài nào anh cũng hát. Tự Mi say sưa lướt những ngón tay trên phím đàn, ngay cả tâm hồn của cô cũng thả lỏng. Nhất Minh đã từng hát ở nhiều nơi, nhưng chưa bao giờ anh cảm thấy tâm hồn lời hát nhập tiếng đàn guitar buông ray rứt. Người vú nuôi lấp ló góc nhà thưởng thức, mặt bà tươi cười tươi vỗ tay tán thưởng. Đã là người nghệ sĩ, khi nghe những cung đàn hay thì không bao giờ từ chối đứng bên lề cuộc vui. Nàng mời vú nuôi vào hòa nhạc, bà từ tốn ngồi đánh dương cầm chung với Tự Mi. Cả ba đều say sưa trong dòng nhạc, thỉnh thoảng bà chỉnh những hoà âm guitar của Nhất Minh. Tiếng cười hòa trong tiếng nhạc tấu vang cả căn phòng đã từng im lìm từ bấy lâu nay. Một âm thanh hạnh phúc dâng tràn trong ba tâm hồn nghệ sĩ lãng mạng. Bỗng Nhật Minh dạo guitar bài “Tưởng Như Còn Người Yêu” và anh cất tiếng hát “Ngày mai đi nhận xác chồng, say đi để thấy mình không là mình. Ngày mai đi nhận xác anh, cuồng si thuở ấy anh lính bây giờ…”

Bà vú bỗng xúc động cáo lui vào nhà bếp lấy hai ly bánh kem moca và kem chocolate lên cho Mi và Minh. Nàng dắt anh ra ngồi ngoài vườn ăn kem. Ánh trăng vàng rọi lấp lánh xuống bờ hồ, cơn gió nhẹ thoảng tiếng vĩ cầm du dương của vú Mai đánh phục vụ cho hai đứa trên sân thượng. Cũng lại là bài “Tưởng Như Còn Người Yêu”, nghe thật réo rắt qua tiếng vĩ cầm trên tầng cao vang xa trong đêm. Qua tâm sự của Tự Mi, anh được biết chồng bà là sĩ quan pháo binh tử trận.

Những ngọn gió thật nhẹ đưa những mùi hương của vườn hoa thơm ngát. Nhất Minh cảm thấy đêm nay thật tuyệt vời. Tự Mi thoát ra khỏi cái tù túng nội tâm gượng ép, anh hiểu biết nhiều cái hay ở con người Tự Mi. Nàng thú thực cho anh là cô bị đau bệnh tim từ lâu, hiện nay ba mẹ cô đang làm thủ tục giải phẫu ở nhà thương Mỹ bên Singapore. Nàng có thể ra đi giải phẫu và chữa trị bất cứ lúc nào, giữa sống chết khó mà đoán biết.

- Đâu có ngờ em phải đi xa chữa bệnh như vậy. Tự Mi yên chí, anh sẽ cầu nguyện cho Tự Mi ở ngoài tiền tuyến mỗi ngày. Anh chờ em trở về nghe.

- Cảm ơn anh Nhất Minh đã cho em một sức mạnh và niềm tin để ra đi chữa bệnh.

Thường thường người hậu phương cầu nguyện cho người lính ở tiền tuyến bình yên trở về, nhưng nghe anh hứa hẹn, Tự Mi cảm thấy sung sướng, có động lực mạnh mẽ đi chữa trị. Cặp mắt ân cần long lanh sáng lên, dường như muốn nói cảm ơn anh một điều gì. Tự Mi cười dòn tan rồi dụi đầu vào vai anh, nhìn lên trời đêm đầy sao lấp lánh, ước gì được có mọi ngày như hôm nay. Bỗng dưng Tự Mi rùng mình, có lẽ vì sương đêm xuống dầy đặc hay là nàng vương vấn một mối lo sợ cho ngày mai. Nhất Minh vòng tay qua vai đưa nàng vào trong nhà.

Anh vụng về để lại một nụ hôn nhẹ trên trán nàng khi ra về. Nỗi xúc động lâng lâng, anh quên bẵng cái đàn guitar đeo bên anh bao lâu. Qua cái những hình ảnh thật dễ thương tối nay, nàng cứ nghĩ anh cố ý để quên cây đàn. Tự Mi ôm chiếc guitar vào lòng ngủ một giấc ngon đến sáng.

Chỉ có một tháng sau đó, ba mẹ Tự Mi đưa cô bay sang Singapore để giải phẫu tim. Sau hai lần giải phẫu kết qủa tốt đẹp, Tự Mi luôn hỏi mẹ về tin tức bên Việt Nam về Nhất Minh và Tiểu Hương.

Trong lúc Tự Mi còn ở lại Singapore hồi sức, gia đình Tiểu Hương nhận được tin tử trận của Nhất Minh. Đúng người lính với tâm hồn nghệ sĩ, chưa có kinh nghiệm chiến trường là gì, anh ôm cây súng chưa được đụng chạm với địch. Chỉ chưa đến nửa tháng, anh đã bị mìn nổ tung xác trên đường về căn cứ Dục Mỹ. Tiểu Hương có báo tin cho người vú nuôi, ba mẹ Tự Mi cố dấu tin buồn.

Buổi sáng những áng mây trời xám kéo giăng mù mịt, lâm râm vài giọt mưa lác đác trong cơn gió bấc. Thơ Thơ nhìn qua khung cửa sổ của thánh đường, thấy những chiếc xe đưa đám tang xếp thành hàng dài. Nàng ngồi xuống ghế, kéo vòng chiếc áo len vào người vì cảm thấy lạnh tê tái. Cái lạnh lẽo cô đơn có sánh gì lúc nàng ở Mỹ, nhưng sao nàng thấy không gian xám úa dẫy dụa nằm chết quanh đôi tay của mình. Nhìn thấy Tiểu Hương và gia đình đang ngồi khóc thảm thiết, cô thụt lùi sát vào cuối ghế dấu dòng lệ làm đỏ hoen đôi mắt. Thơ Thơ càng tiếc nuối là ước gì được gặp Nhất Minh chia tay trước khi đi Mỹ để bây giờ cô bớt đau khổ. Quen nhau bao nhiêu năm, chỉ vọn vẹn hơn một năm xa nhau, đâu ngờ ngày về Việt Nam thăm cha vừa thoát cơn bạo bịnh, lại nhận đựơc hung tin Nhất Minh bị tử trận. Tiểu Hương bước tới ngồi cạnh Thơ Thơ ôm nhau mà khóc. Tiểu Hương cầm tay nàng nhỏ nhẹ nói.

Tự Mi bước vào thánh đường, tới ngồi cạnh Thơ Thơ. Sau vài câu chào hỏi, cả hai ngồi bất động không lên tiếng. Tự Mi dường như không nghe không thấy những gì gì chung quanh, trong tâm trí nàng chỉ có hình ảnh Nhất Minh, thuơng tiếc anh trong bao tiếc nuối khôn nguôi. Tự Mi ôm ghì chặt cái khăn quàng phủ che khuôn mặt nhưng không che dấu khỏi bồi hồi xúc động, sợi chuỗi thánh giá đong đưa giữa hai bàn tay bấu chặt vào nhau. Chốc lác, cô gục mặt vào thành ghế, đôi vai run bẩy nhấp nhô như con tim yếu đuối nhói đau từng cơn. Bao trái ngang giữa hai người bạn gái, chỉ có đi xa quê nhà một thời gian, đã có nhiều sự kiện bất ngờ xảy ra chẳng hề biết.

Tiểu Hương bước lên cùng gia đình làm lễ cho anh Nhất Minh. Cả thánh đường im lặng phăng phắt chỉ có tiếng nhạc dương cầm vang lên. Đức cha cùng con chiên cầu xin ơn Chúa Trời và thiên thần của Chúa dìu dắt Nhất Minh về nơi vĩnh hằng bên Chúa.

Sau khi chôn cất, nắng bên ngoài bỗng dịu lại, từng cụm mây trắng bay nhè nhẹ, ba người bạn gái ngồi nán lại bên nấm mộ. Tiểu Huơng ôm ghì Thơ Thơ và Tư Mi xúc động kể sơ qua cái chết của anh Minh cho hai bạn nghe.  Tiểu Huơng cúi xuống nhổ những cỏ dại xung quanh đất mồ, cô cảm thấy hạnh phúc cho người anh xấu số của mình khi nhìn hai người bạn gái sụt sùi đi sát bên nhau vòng quanh nấm mồ của người anh tử sĩ - Chuẩn úy Nguyễn Nhất Minh - Người yêu trong đời của hai người con gái. Thật ra, cuộc tình trái ngang dang dở đâu bằng cái chết của anh. Tuổi xuân chưa trọn huởng, nay mồ xanh đã dấu kín ước mơ anh vào lòng đất.

Tự Mi ngồi khóc như mưa như gió vì chẳng hiểu tại sao mà Nhất Minh phải chết phanh thây như vậy. Cuộc đời anh hiền hòa, chỉ biết học hành vui chơi văn nghệ lành mạnh. Nhất Minh của nàng có hại đời ai đâu? Anh lãng mạn yêu nhiều, nhưng tình yêu đó cao thượng nhẹ nhàng như gió thoàng mây đưa. Nay anh ra đi bỏ quên cây đàn, bỏ rơi cây súng, bỏ người tình bơ vơ khóc thuơng anh lẻ loi. Tự Mi thắp mấy nén nhang trên mộ và xúc động nói.

- Chẳng lẽ đến lúc anh phải ra đi rồi hay sao? Tự Mi lúc ra đi giải phẫu, cứ tưởng mình đang đi vào con đường chết. Trên những dãy giường bệnh, em đã chứng kiến bao người ra đi. Chỉ vì sức mạnh tình yêu của anh, em phải giữ lời hứa trở về với anh. Nhất Minh ơi! Cuối cùng anh đã bỏ cuộc đời này ra đi, anh bỏ em bơ vơ với con tim còn lại. Nay em có một con tin mới lành mạnh, nhưng sao vẫn quặn đau vì mất anh vĩnh viễn. Anh Nhất Minh ơi! Anh có biết không?

Thơ Thơ nghe những lời trần tình của Tư Mi, cô không muốn nói thêm lời nào. Cô biết anh là chứng nhân của cuộc chiến ở quê nhà đã mất đi bao nhiêu cuộc đời trai trẻ. Du học ở nước Mỹ, nàng chứng kiến các phong trào chống chiến tranh, họ xa vời mơ ước con người có thể sống với nhau trong yêu thương hòa bình trên khắp hoàn cầu. Thơ Thơ nhớ Nhất Minh tâm sự về quê huơng mình còn nghèo khổ, cuộc chiến càng làm đổ nát bao niềm vui hạnh phúc. Thanh niên lớn lên đâu có ai biết chủ nghĩa chính trị là gì, mà chỉ biết mình phải bảo vệ cuộc đời ấm no cho mọi người. Cô đã chọn con đường du học tiến thân và tình yêu đối với Nhất Minh khác với Tự Mi. Giờ Thơ Thơ mới thấy sức mạnh tình yêu của Tư Mi đã chiếm phục trái tim anh. Đứng trước nấm mồ, cả thân người cô lạnh buốt nhưng con tim vẫn giữ một nhịp đập đều đặn nhớ đến Nhất Minh. Thơ Thơ tin rằng hồn anh thênh thang bên cô lúc này, ở bên nấm mộ tại một nghĩa trang yên lặng không bóng người.  Thơ Thơ chỉ biết ôm bia đá, nhỏ lệ khóc thuơng người bạn thân thuơng nhất đầu đời. Có những tình yêu, chì có khi đánh mất đi mình mới thấy quý. Thơ Thơ lại gần choàng lấy đôi vai của Tự Mi, thu hết can đảm an ủi:

- Hai đứa mình đều yêu Nhất Minh.  Giờ mất anh! Hai đứa càng buồn đau hơn. Nhưng ít ra anh Minh có những người bạn còn mãi yêu anh, nhớ anh, và thuơng xót cho anh.

Tự Mi ngồi ủ rũ, ôm mặt khóc nức nở bên nấm mồ đất còn tươi mát. Nỗi đau dường như đè nặng trên con tim lành mạnh của nàng. Tự Mi chẳng trách ai mà chỉ buồn tủi cho một tình yêu vô cùng ngắn ngủi. Tình yêu Nhất Minh đã cho nàng biết can đảm và hy vọng để thoát con đường chết. Chính cuộc chiến đau thuơng lại đưa nàng vào lại cơn bệnh gần kề với một tình yêu vừa chết.