Soi Tìm Bóng Đêm

Lời mở đầu- Tôi bắt đầu viết bài này năm 2006, lúc Mẹ tôi sức khỏe yếu kém và hoàn tất vào năm 2007 lúc cụ bà bị té bể xương mông phải nằm một chỗ khá lâu. Bạn bè con cháu thường xuyên lui tới chăm sóc Cụ, mọi người chỉ biết đau xót thương tiếc: "Cụ phải còn trả nợ cho hết kiếp này". Thật xót thương thay! Hỏi có bao nhiêu người đang sống biết được về "kiếp này", kiếp trước", kiếp sau" trong cuộc đời này hay không? Riêng tôi, tha huơng xứ người chỉ biết thương xót cho Mẹ, tôi viết bài này đều trên ý "tưởng tượng" về một người Mẹ già cô đơn trong viện dưỡng lão- Người Mẹ già chỉ biết bó tay thương nhớ và trông ngóng con từng giây phút, ngày cũng như đêm mòn mỏi trông chờ...cho đến hết kiếp này!

“Ầu ơ!
Con sơ sanh mẹ bồng mẹ bế
Con lớn khôn mỗi bước mẹ lo
Mai đây con bước đường dài
Mẹ đi bước ngắn, mỏi mòn mắt trông”

Bà Giáo cất tiếng hò bài ru con ngắn ngủi, mọi người xung quanh nghe quen tai nên không ai tỏ ra phiền hà. Giọng ru con của bà càng lúc càng quyến rũ như trút hết sức lực và tâm hồn vào bài hò. Lúc thương nhớ con bà không bao giờ khóc, bà hò say sưa không biết mệt mỏi. Chỉ có khi chán chường chờ đợi bà cảm thấy chua xót và yếu đuối muốn quên thằng con yêu dấu. Nhiều lúc bà quên bẵng bài ru con do chính người chồng viết lúc mới sinh Hoàng – đứa con hiếm muộn độc nhất. Mọi người Mỹ trong viện dưỡng lão tuy không hiểu ý nghĩa, nhưng cảm xúc âm điệu ngọt ngào dịu hiền, bài hò trở nên gần gũi quen thuộc. Chẳng bao lâu ai cũng hiểu được nguyên nhân – Bà hát vì nhớ mong con.
Còn những lúc không hò, tay chân bà chẳng để yên, luôn táy máy tẩn mẩn những thao tác trong lúc đi đứng ngồi nằm. Bà nghĩ rằng phải sống khỏe mạnh. Bà chăm chỉ tập thể dục hằng ngày để trí tuệ minh mẫn, năng hoạt động thao tác cho tay chân cho nhanh nhẹn. Bà kín đáo không muốn phô bày, nhưng những hành động thói quen củ bà trở nên nhàm chán chướng mắt. Ai ai cũng lo sợ bà Giáo bị bệnh tâm thần. Họ nghĩ - Bà muốn quên con để tự chống chỏi sự sống còn.
Chẳng bao lâu họ hiểu được cuộc đời bà Giáo bắt đầu đơn độc ê chề từ ngày chồng mất đến lúc thằng Hoàng tốt nghiệp đại học đi làm xa. Chỉ sau khi thoát một cơn bệnh nan y, bà quyết định xin ở lại viện dưỡng lão từ thiện công cộng. Bà không muốn làm phiền đến con cái, nhất là con trẻ trưởng thành ở Mỹ. Vào viện ở chưa đến một năm, thằng con đi làm chưa đến sáu tháng, bà đã băn khoăn lo sợ không còn gặp thằng Hoàng. Những lúc nhớ con và cần con để an ủi, bà cần tự trọng và phải quên con để tự sinh sống. Đến lúc đó, bà hiểu ra cái khôi hài của cuộc sống độc lập tự do cá nhân ở một xã hội văn minh. Bà phải thưởng thức nếm mùi nuốt trọng vào để tiêu hóa cái ích kỷ của nếp sống hiện đại. Bà ngậm ngùi cay đắng – bà phải sống trọn hết một kiếp người.
Xưa kia ở Việt Nam, bà Giáo vốn là một huấn luyện viên về thể dục thể thao. Lúc sang Mỹ bà say mê luyện thêm về Yoga, Tai Chi, ngay cả thủ thuật đấm bóp. Cho đến ngày sự nghiệp gia tài trôi theo cái chết của chồng, bà siêng năng lui tới chùa chiền và tham gia về Thiền học. Bà chỉ ước muốn tâm trí được thanh thản trong tuổi già. Nhưng vì nhớ con thường sinh ra bực dọc, bà Giáo càng muốn tìm cách nguôi quên. Bà trở về những hành thức cơ bản giữa Thiền , Yoga và đấm bóp, để giúp bà điều hòa thư thái giữa tâm, hồn, thể xác. Đến một lúc, chính bà cũng không hiểu những thao tác trở thói quen phản ứng như máy. Dường như tâm hồn bà bị xáo động tổn thương. Chỉ có Trời biết – Bà Giáo bị vướng sâu vào cái nghiệp.
Bà Giáo sửa soạn quần áo chỉnh tề chờ thằng Hoàng từ sáng sớm mãi đến chiều vẫn không thấy thằng con. Nhìn những người bạn chung viện được con cái đón đưa từ lúc trưa, lòng bà càng nôn nóng băn khoăn hơn. Bà ngồi yên trên ghế không di động, không làm phiền một ai. Bà chẳng dám đi đâu vì sợ lạc mất thằng con hay nó đến tìm không ra mình. Bà nhất định không khóc để thằng con mới yên tâm đón bà về chơi. Chờ con mỏi mắt chẳng thấy tăm hơi, bà bực dọc trở về phòng ăn tối.
Như mọi buổi chiều cuối tuần, cả khu viện đường vắng vẻ tĩnh mịch. Bà Giáo đưa mắt nhìn vòng quanh phòng ăn, nắm chặt hai tay trên đùi, hai chân nhịp rung đều. Bà lắc đầu qua lại như bất ý mọi thứ trong phòng ăn của viện đường. Bà quan sát mọi người đều già nua, chậm chạp cong lưng bước. Bà thấy có người ngồi lòm khòm như không còn hơi hám, lầm bầm nói mà không chịu ăn. Có người tay chân run rẩy, miệng móm nhai trều trào miếng ăn. Bà cảm thấy chóng mặt vì nhiều người qua lại dọn dẹp nhòm ngó, nhức đầu vì những âm thanh inh ỏi bên tai. Tiếng thở khò khè khạc ho, tiếng hối thúc của người y tá, cộng thêm tiếng động va chạm khi lau rửa nhà bếp. Khung cảnh bệnh hoạn làm nặng trĩu sinh khí của những dưỡng viên lớn tuổi như bà. Mùi thuốc tây và mùi thuốc sát trùng nồng nặc hơn là các món ăn tối. Nỗi sợ hãi và chán chường làm bà không nuốt hết nửa cái bánh hamburger.
Sau bửa ăn tối chỉ còn lèo tèo vài dưỡng viên về phòng giải trí, thế mà cả căn phòng cũng ồn ào náo nhiệt. Một vài ông bà ngồi đọc báo, có nhóm ngồi coi truyền hình. Mỗi người có một thế giới riêng biệt không ai để ý đến ai. Riêng bà Giáo ngồi thẳng người trên chiếc ghế đẩu, vẻ mặt â sầu chán chường. Hai tay bắt vào nhau để trên đùi, đôi chân nhịp rung đều. Đầu bà hơi cúi xuống, nhắm đôi mắt lại, thở ra vào khoan thai cho đến năm mười phút. Khi mở mắt ra, hai bàn tay chà mạnh vào nhau và đắp vào mắt. Sau đó hai bàn tay vuốt vòng trên gò má. Bà biết mình còn tỉnh, nhớ vanh vách mọi chuyện xa xưa. Chỉ có mỗi thằng Hoàng không đến thăm làm cho bà hoang mang bần thần suốt ngày. Bà vẫn còn giận dữ trong lòng vì chờ con cả ngày không gặp được. Bà quyết phải đuổi cái bong vía xui xẻo đang quấy nhiễu cái hạnh phúc của mẹ con bà. Nhìn quanh phòng, may sao tìm được mảnh báo. Bà đưa cặp mắt láo liên, chụp lấy tờ báo vội vo tròn thành một cọng nhỏ để làm nhang. Rồi bà bật khóc òa lên, cầm nhang giấy xoay tám hướng khấn vái thật lớn.
“ Chúa tôi chúa tôi, Nam Mô A Di Đà Phật, cầu xin ơn trên dẫn dắt con của con đến thăm. Thần thánh ơi hỡi thần thánh ơi, Nam Mô Quan Thế Âm Bồ Tát, tám hướng định quân thần xin dẫn dắt thằng con trời đánh nhớ mẹ đến thăm mẹ già…Ấy ôi oan linh cô cậu chú cô bác xin đừng quấy nhiễu tình thương mẹ con tôi…Công tằng tổ tổ công tằng tổ tỷ, tổ tiên sư cha thằng con trời đánh, nuôi mày lớn rộng cánh bay nhảy chẳng nhớ đến cái mẹ già này!...”
Như thường lệ cả phòng náo loạn, bao nhiêu âm thanh như hòa hợp với cảm xúc của bà. Một số dưỡng viên khác la loáng bỏ chạy kêu cầu cứu, còn vài dưỡng viên khác xúc động khóc theo. Người y tá hiểu ý, kẹp nách đưa về phòng và dỗ dành bà nghỉ ngơi. Trong bốn bức tường trắng vây quanh đã xoa tan những ước mơ của đời sống thực tại. Tâm hồn bà như đang bị giam cầm, như bị chết cứng. Bà Giáo giận thắng con bất hiếu, hóa ra bà thao thức thương nhớ mong chờ nó sáng đêm. Bà hiểu rằng vì nhớ con quá có thể phát điên. Bà ở hoài trong viện cũng mòn mỏi không thấy ngày về. Bà nhất định sống vui sống khỏe để gặp được thằng Hoàng. Bà sẽ không còn nói nhiều la ngầy con như ngày xưa, phải luôn luôn cười để con trẻ dễ gần gũi. Bà phải cần sưa soạn cái bề ngoài và đổi mới cái tư tưởng sống của mình. Bà sẽ chiều ý nghe lời dặn dò của thằng Hoàng.
Bà Giáo quên bẵng Hoàng nhận công việc làm ở thành phố xa lúc ra trường. Lúc thằng con gọi về hỏi thăm, bà bực bội la mắng, không cần nghe những lời lẽ trấn an. Bà cứ thắc mắc tại sao nó không về đây làm việc, cũng chẳng tin vào lời hứa đưa bà về ở chung. Thâm tâm đau đớn cho rằng thằng Hoàng muốn bà ở mãi viện dưỡng lão. Bà thắc mắc mỗi lần thằng con đến thăm, vẫn không thấy nó đưa bà về nhà, thằng con mất dậy cứ dắt bà đi chơi mua bán ăn uống ngoài đường xá. Lúc chia tay ở viện, bà bực bội la mắng như tát nước vào mặt. Bà giận vì thằng con bất hiếu, lới nói thấm chút ít hờn lẫn cay đắng. Bà giận lây luôn người bạn gái của thằng con, vì con nhỏ cứ bám sát không nhả thằng Hoàng một giây phút riêng tư. Bà nghĩ quẩn lo xa khi nó thành vợ của Hoàng, có lẽ bà không còn gặp mặt con mình nữa.
Chẳng còn gì nhất trên đời này, hai vợ chồng bà sống yên vui bên đứa con ngoan ngoãn bao tháng năm. Chỉ có một trận bệnh chí tử, thuốc men đổ vào ông bao nhiêu cũng không đủ. Rủi thay ông kiệt quệ trong lần mổ tim sinh tử. Ông ra đi mang theo đi cả tài sản trôi ra biển rộng. Sau cái chết của người chồng, bà hãi hùng về thuốc men bên này vì không sao hiểu biết cho hết. Lời chỉ dẫn toàn tiến Anh, hỏi thăm mỗi người giải thích mỗi khác. Đụng thứ gì cũng mang ra thử máu, chụp mình, chạy quang tuyến. Bác sĩ chữa vài lần không được là mang ra mổ xẻ cắt dụt ngang xương. Bà nhớ ông Giáo thường than là uống thuốc tây nhiều nóng người và đi tiểu tiện khó khăn. Bà phải nấu nước la hán quả hay nước đậu xanh cho ông uống. Từ đó bà có dứt khoát không chịu dùng thuốc tây. Uống thuốc viên bà dấu dưới lưỡi, đổi uống thuốc bột thì bà đánh tráo, uống thuốc nước thì bà phun ra phì phèo hay ho sục sụa. Chỉ có cách là đè khóa chặt người bà mà chích thuốc vào người. Hành động áp bức càng tăng sự chống đối kịch liệt và bắt đầu hãi hùng những hình ảnh ở viện đường. Bà dùng lối thiền vào ban đêm để kín đáo chữa trị tâm trí của mình. Bà luôn luôn tỏ mình còn sáng suốt khỏe mạnh. Ngay cả thằng Hoàng, bà cũng dấu kín không cho nó biết.
Bà thích cạo gió nhất, đau đâu cạo đó. Từ đó bà có thói quen đi lượm lặt muối tiêu, cất dấu trà tàu, tích trữ đủ loại dầu xanh và nhị thiên đường. Bà dùng đồng tiền, muổng sắt, muổng nhựa , móng tay để cạo gió. Chỉ quanh quẩn các loại nước ấm, trà tàu, chanh muối, nước gừng đủ cho bà trị nhức đầu, mỏi lưng, đau bụng hay khó khăn khó ngủ. Bà dùng ngay cả mẻ chai hay gai để cắt lấy máu bầm trong người. Bà luôn kín đáo không cho ai biết những lối chữa trị, Bà vẫn nghĩ có đứa muốn ám hại báo cho thằng Hoàng nên nó giận không đến thăm bà.
Bà chẳng bao giờ để yên tay chân. Bà xoa vòng hai tay vào màng tang theo chiều kim đồng hồ và xoa dọc vào sóng mũi. Đôi lúc bà nắm hai tay vào nhau xoa vòng tròn: đấm lên xuống vào đầu gối; vuốt dọc hay đánh ngang vào đùi lúc đứng ngồi. Bà thường đứng chống nạnh ưỡn người đánh vòng tròn. Hai bàn tay vuốt vào đầu lúc chải búi tóc, đánh lên xuống như đánh trốnghay đánh qua lại như đánh phèn la. Hai bàn tay nhịp nhàng lên xuống như lược gạo thóc, cánh tay đánh lên xuống như gánh hàng. Tệ nhất, bà thường vòng tay ra sau gãi mông, gãi lưng, gãi vai.
Bà có thói quen là hai bàn chân đứng thẳng nhấp lên xuống như con lật đật. Ngón chân nhúc nhích nhịp lên xuống hay nhón đi như chim. Hai bàn chân đứng vững xoay vòng nhè nhẹ đầu gối như xay gạo. Chân duo64ico lên bỏ xuống lúc đứng hay lúc nằm như diễn hành. Những thao tác giống như đẩy sào, chèo xuồng, quăng lưới. Ngay cả lúc ngồi yên một chỗ, đầu bà ngẩng lên xuống liên tục, đảo cặp mắt vòng quanh phòng nhìn từng góc cạnh của căn nhà. Mũi nhúch nhích cử động như đánh mùi và tai cứ đưa qua lại cố lắng nghe tiếng động xung quanh.
Bà sợ ngồi không cả ngày đâm ra nghĩ ngợi mông lung buồn bã. Bà luôn tay dọn dẹp sắp xếp phòng ốc ngăn nắp khang trang. Bà lau chùi bụi bặm trong phòng suốt ngày. Bà không dám đi chân không, luôn dùng bao tay cho khỏi bị nhiễm trùng. Bà ăn ở rất sạch sẽ vì muốn sống khỏe mạnh để thằng Hoàng khỏi phải bị mắch vốn khi gặp bà. Bà đâm ra nghi ngờ không tin bất cứ một ai vì sợ chúng ám hại mẹ con bà phải xa nhau. Bà không gần gũi thân mật bất cứ một ai vì sợ chúng biết về nguồn gốc của mình. Bà lầm bầm nói chuyện một mình. Tất cả mọi giấy tờ, bà gói làm nhiều lớp, cột đeo vào người thật kỹ lưỡng. Không bao giờ mang vàng bạc đồ trang sức trên người. Bà có thói quen là hỏi đi hỏi lại, nhắc tới, nhắc lui, vì thằng con vô ý vô tứ. Mặc dầu bà không tin vào thằng con bất hiếu này, nhưng bao nhiêu tiền bạc thằng con gửi bà chẳng tiêu dùng. Bà để dành để mua đồ lau nhà, nấu ăn, cúng chùa khấn miễu cầu phước cho thằng Hoàng.
Ở tuổi thất tuần, chính bà sống về đêm nhiều ngày hơn ban ngày. Mỗi đêm bà chì nhắm mắt được vài tiếng đồng hồ, sau đó bà trở trăn cho đến sáng. Chính thế giới mênh mông tĩnh lặng của ban đêm đã giúp bà thư thái trong từng hơi thở. Bà nghe quen những âm thanh của sinh vật xung quanh, giúp bà những ý tưởng mới lạ của những hình ảnh bên kia màn đêm. Tăng triển nhựa sống, làm linh hoạt đầu óc đã tưởng chừng già nua. Bà đã từng nghe côn trùng rền vang trong lòng đất, cắc kè rúc trong bụi đá, tiếng sóc con đi ăn đêm bên lòng cây. Bà có thể nhận biết tiếng chim lạnh lẽo rúc vào nhau dưới mái hiên nhà, tiếng ve kêu vang than thở mùa hè nóng nực. Bà thưởng thức tiếng lá vàng rơi trong đêm Thu hay bông hoa xào xạc trong gió Xuân. Chỉ trong đêm dài, bà mới nghe âm thanh của muôn loài trong cuộc đời ngắn ngủi còn lại của mình. Bà cũng như vạn vật trong vũ trụ tỉ tê vui buồn trong đêm. Bà tiếp tục điều hòa hơi thở khoan thai. Tâm trí bà vững vàng chờ đợi ngày trở về với cát bụi. bà không hiểu tại sao? Bà chỉ thèm gặp lại, sống gần đứa con trai duy nhất trên cõi đời này.
Trong cái tĩnh mịch của căn phòng nhỏ bé, bà càng nghĩ mênh mang về cuộc đời của mình. Bà thong thả rảo bước quanh căn phòng mà không quấy rầy ai. Bà nhìn căn phòng tư vuông hạn hẹp, đơn giản trống trơn. Trong bóng đêm bức tường màu trắng vây quanh trở thành mầu xám lạnh tanh. Bà dựa vào song cửa, nhìn xa bên ngoài cũng chẳng thấy được gì. Tất cả lờ mờ chìm trong màn đêm. Sương đọng ướt loang cửa kính mờ câm. Lòng bà bỗng trở nên một hoang đảo buồn thiu. Bà lại trở vể nằm trên giường. Bà bắt hai tay trên ngực, duỗi thẳng hai cẳng. Bà nhắm mắt thật sát không phải mộng mị, mà để tịnh tâm giữ nhịp thở khoai thai. Bà tiếp tục thở. Bà còn sống còn mong chờ hy vọng. Cho đến khi trời sáng, muôn loài vạn vật nhiễu nhương phơi bày trước mặt bà lại bắt đầu hoảng sợ. Bà dụi mặt vào mặt vào gối nằm co quắt. Bà sợ nhớ lại những hình ảnh đau thương của gia đình và thân phận cô đơn buốt giá. Bà càng sợ nhớ mong thằng Hoàng yêu thương nhất trên cõi đời này.
Bà thức dậy từ sáng sớm, ngồi trên giường lấy dầu xanh xoa vào hai màng tang, nhân trung và cổ. Bà chẳng buồn bước ra khỏi phòng. Bà tiếp tục nằm yên trên giường. Bà bắt hai tay chéo trên ngực, mười ngón tay đan vào nhau, hai chân duỗi thẳng. Bà hít thở ra vào thật đều đặn với không khí trong sạch mát lạnh của sớm mai. Nhịp máu trong cơ thể bà thông lưu như một mạch nguồn tươi mát hài hòa với tâm trí tuổi già của bà.
Như thường lệ vào buổi sáng tinh mơ, mọi người đã nghe văng vẳng tiếng hò của bà thật dịu dàng dồi dào tình cảm, bắt đầu cho một ngày mới.
“Ầu ơ!
Con sơ sanh mẹ bồng mẹ bế
Con lớn khôn mỗi bước mẹ lo
Mai đây con bước đường dài
Mẹ đi bước ngắn, mỏi mòn mắt trông”

Trần Cường
Jan 10, 2006