Chiếc Lá Ven Sông

Trần Cường
May 20, 2005
 

Nhân vật, cấu trúc hình ảnh "Xóm Lá" và cốt truyện đều do trí óc tưởng tượng. Bài viết muốn nói lên một ý niệm - Dù bất cứ hoàn cảnh cuộc sống ta thay đổi như thế nào, nhưng cũng có những lúc con người cũng muốn tìm về những nguồn gốc cội nguồn quê hương chính mình.



Bóng cây xanh mướt sau cơn mưa làm hiện rõ những con đường hẻm đất đỏ xình lầy, chen lẫn với mầu nâu của những mái nhà bằng lá, bằng tôn xen kẽ lụp xụp nghèo nàn không đủ che nắng che mưa. Giây điện giăng ngang dọc chùng thấp trong xóm, các nọc lưới đánh cá dựng giăng phơi ngổn ngang cùng các thuyền nan đen úp ngửa . Mực nước sông mầu xám đục chảy siết dâng lên bìa xóm, có một vài ngõ hẻm nước đã lên tới cổ chân. Rác rưới và cây lá dồn ngập đày ven sông dâng mùi hôi tanh nồng nặc. Dân địa phương dùng cái tên đơn giản - Xóm Lá để nói lên cái đời sống chật vật nghèo nàn. Vì nhà cửa chằng chịt không có địa chỉ rõ ràng, khách lạ đến thăm phải hỏi thăm dân trong xóm thì mới kiếm được nhà người quen.

Mặt trời lên đỉnh đầu cả xóm vắng vẻ bóng người qua lại. Bên con đường đất đầu hẻm, một cậu bé mặt mày lấm luốc bẩn thỉu, đôi chân lấm bùn đen đuốc. Bé bận cái quần sọt xanh bạc mầu và cái áo thun cũ rách, lủi thủi mải mê chơi bắn bi không để ý đến một ai. Bé lẩm bẩm nói chuyện và thể hiện buồn vui một mình, lâu lâu lại đưa hai tay ôm cái đầu, đôi con mắt lờ đờ nhìn về hướng ven sông. Một chặp sau bé lấy hòn đá đập nát các trái sung, mặt mày đỏ bừng như đang giận dữ việc gì. Chỉ có thế, bé cứ lập đi lập lại cho đến lúc nguôi ngoai, bé lại lấy một cành cây nhỏ, ngồi đào lỗ mải mê chơi bắn bi tiếp.

Lúc đang chơi bé chợt nghe có tiếng đùa giỡn nhốn nháo của mấy thằng bạn. Bé ngồi chồm người dậy quan sát một đám chạy đến gần, còn đám chạy qua ngỏ hẻm khác. Cả hai đám vừa chạy vừa ngoái cổ lại trêu ghẹo.

- Chánh chảnh banh, mất công sanh dưỡng, giờ chành hảnh chành hanh một mình.

Sau khi đám bạn chọc chán chê rồi bỏ đi, thằng bé ngồi dựa vào cây sung tủi thân khóc cho đến lúc đôi mắt mỏi mệt lim dim buồn ngủ. Bỗng nghe ai khều vào vai hỏi thăm.

- Này cháu, cho bác hỏi thăm. Đây có phải là xóm Lá không?

Bé đứng dậy thật nhanh, ngơ ngác nhìn người đàn ông. Đôi mắt bé nhấp nháy vầng trán nhíu lại ra vẻ suy nghĩ. Người đàn ông hỏi tiếp.

- Cháu có biết nhà ông bà Lành không? Cháu có thể chỉ nhà cho bác được không?

- Dạ biết, ba má cháu mất rồi! Bác kiếm ba má cháu làm chi? Bé mạnh dạn hỏi.

Người đàn ông đâu ngờ đứa bé là con của Lành - Người em út của ông vừa mất cách đây ba tháng. Sau khi trả lời một cách ngây thơ, bé quay lưng lủi thủi bỏ đi. Ông nhìn chăm chăm vào thằng bé mặt mày đen đuổi lấm luốt, mới nhận thấy ra cái nét của Lành, nhất là tướng đi. Ông vội vàng đeo quàng cái xách tay qua vai, tiến tới ôm lấy vai đứa bé. Thằng bé lấm lét nhẩy sang một bê muốn co giò chạy, mặc cho ông bác cố gắng dỗ dành thuyết phục. Bé chần chừ trố mắt nhìn ông từ trên xuống dưới, bé cũng thấy có một cái gì thân quen từ giọng nói đến ánh mắt. Nhất là cái cảm giác của bàn tay ông khi ôm vào vai của mình. Nó vòng tay đứng ngơ ngác không nói một lời, bắt đầu bước đảo vòng qua lại nhìn ông. Ông Lại lúng túng không biết giải thích ra sao, tiếp tục dỗ dành.

- Bác Lại đây! Bác là anh hai của ba cháu! Nghe tin ba cháu mất, bác từ Mỹ về kiếm cháu. Thôi cháu đưa bác tới bạn của ba cháu là ông bà Quý, có được không?

Bé chắp hai tay đằng sau chau mày suy nghĩ, lủi thủi bỏ đi chẳng nói thêm lời nào, còn ông vội vàng đi theo sau. Nắng buổi trưa càng nóng nực gay gắt, bé Chánh loắng thoắt đi thật mau, rồi dừng lại đứng chờ ra vẻ sung sướng. Hai bàn tay thọt vào túi quần giữ các viên bi kêu lẻng kẻng. Ông bác thì mồ hôi nhuễ nhoại chiếc áo sơ mi tuột xộc xệ ra ngoài lưng quần, khập khiểng bước trên con đường đất cố bắt kịp thằng cháu muốn hụt hơi. Chỉ quanh co vài đường hẻm, ông thấy một người đàn bà đứng trong quán nói.

- Chánh! Con đi đâu từ sáng đến giờ mới về. Đi đâu phải cho thím biết nghe không?

- Dạ thưa có bác Lại kiếm ba con.

Bà Mai niềm nở mời ông vào nhà, rồi quay sang bảo Chánh vào báo tin cho chồng bà đang cho heo ăn ở sau nhà. Thằng bé ngoái cổ nhìn người bác vẻ mặt sung sướng rồi bỏ chạy vào trong. Ông Lại đưa mắt nhìn theo, lòng ông nhẹ nhàng vui mừng tìm được đứa cháu. Bà Mai vừa bán hàng vừa lấy nước mời ông. Ông đến cái bàn xếp nhỏ, sửa soạn quần áo gọn gàng. Ông rút cái khăn tay lau mồ hôi ở mặt và cổ, còn chiếc áo sơ mi của ông ướt đẫm trên lưng. Ông đi vòng quan sát sinh hoạt buôn bán và khung cảnh sơ xài chật chội của xóm Lá. Bà Mai vừa nhanh nhẩu bán hàng vừa nôn nóng kể đứt đoạn câu chuyện về cái chết của vợ chồng Lành.

- Ngày hôm đó như thường lệ, cháu Chánh ra bờ sông đón ba mẹ buôn bán chợ ở Xổm phiá bên kia sông về. Trong lúc ba mẹ cháu thu xếp đồ đạt lên bờ, nó ngồi chơi bắn bi với mấy đứa nhỏ trong xóm. Cháu bất cẩn bị trượt chân rơi xuống sông vì cố chạy theo chặn viên bi lại. Không may cái áo của cháu móc vào vòng giây kẽm gai cũ quấn chằng chịt vào cột nhà sàn dưới lòng sông. Chú Lành vội vã nhảy ngay xuống sông mải lo cứu đứa con, còn thím Lành chập choạng một mình leo lên ghe để phụ ảnh cứu cháu. Lúc cho thằng bé lên ghe, anh lại nghe mọi người nhốn nháo lặn kiếm chị Lành. Thằng bé con bị dây kẽm gai móc sướt đầy người, ảnh cũng bị thương máu me đầy người lại lặn xuống sông lo cứu vợ. Anh Qúy lo đẩy ghe đưa cháu lên bờ rồi nhảy xuống sông phụ với anh Lành kiếm chị. Hôm đó trời lại tối sầm dòng sông chảy siết, nhiều người bơi lặn cố tìm kiếm càng làm cho nước sông đục ngàu. Rốt cuộc cả xóm không cứu được cả hai. Mãi đến hai ngày sau, xác của anh chị nổi lên trôi dạt về cuối xóm…

Nghe qua câu chuyện ông Lại xót xa đưa mắt đảo kiếm thằng cháu. Chỉ thấy ông Quý đi lên trong cái áo cũ vàng khè, quần bà ba đen bạc mầu ống cao ống thấp, hai bàn tay còn ướt chùi trên lưng áo. Ông Quý mừng rỡ nhưng lúng túng vì cái mùi cám heo còn bám, phần ông Lại ngại ngùng đưa hai tay ôm lấy trán ra vẻ nhớ lại chuyện xưa.

- À, té ra đây là Quý bạn của Lành học chung ở Cao Đẳng Hàng Hải ở Nha Trang.

- Đúng rồi đó! Anh em xa nhau hơn hai mươi năm, còn nhớ nhau là quý quá rồi. .

Trong lúc ông Quý mời thuốc lá, bà Mai châm nước, ông Lại lên tiếng.

- Gia đình anh thành thật cám ơn của cô chú đã lo chôn cất vợ chồng Lành và trông nom cháu Chánh. Chứ làm sao hai gia đình rủ nhau về đây sinh sống?

- Bọn em tính ẩn thân nơi này gần gũi sông rạch để kiếm đường đi vượt biên. Nhưng không có thời, thất bại nhiều lần không còn vốn liếng, nên phải chôn chân ở đây.

- Thật tội nghiệp! Lành mặc cảm làm ăn thất bại, di chuyển gia đình nhiều nơi nên mất liên lạc. May thay có chú thím báo tin cho biết.

- Kiếm mấy ngày mới tìm ra địa chỉ cũ của anh. Tụi em gửi cầu may nhưng cũng may mắn anh nhận được tin. Tụi em vẫn nhang đèn cúng vái cho vợ chồng Lành đều đặn.

Ông Quý cúi mặt vân vê điếu thuốc trên tay như che dấu nỗi xúc động. Bé Chánh quần áo sạch đi lên nhận người bác, khuôn mặt nũng nĩu phụng phịu đẫm đìa nước mắt. Ông Lại ôm cháu rúc vào lòng không cầm được cảm động. Giờ ông ở Mỹ xa xôi, đứa cháu út mồ côi ở quê nhà. Ông chỉ biết cáo từ theo đứa cháu mồ côi đi về nhà cho ấm cúng.

Ông đi theo đứa cháu vào căn nhà một chái nhỏ nhắn. Căn phòng rất đơn sơ ngăn nắp, chỉ vỏn vẹn một cái giường và một tủ nhỏ. Ở dưới góc tủ là những đôi dép, đôi giầy người lớn; trên nóc tủ là tấm hình vợ chồng Lành, cái bóp cũ và cái lược. Một chiếc giường gỗ lớn kê sát gần cửa sổ, cặp mái chèo với hai giây dừa lớn cột gọn ghẽ trên góc tường. Ông vội xếp gọn các hành lý chẳng để ý thằng cháu lom khom lục lọi cái gì dưới gầm giường. Vừa thắp nhang trên bàn thờ, quay sang thấy thằng bé ngồi cúi mặt xuống đất buồn bã. Ông tiến tới ôm lấy đứa cháu bế vào lòng. Đôi tay ông bắt đầu cảm giác sợ hãi khi cả thân người bé mềm nhũn. Bé nũng nịu dụi đầu vào lồng ngực như tìm thấy nhịp đập con tim của dòng máu nóng thân thuộc. Ông ôm ghì lấy cháu cảm động sung sướng, chỉ vài phút sau đứa cháu ngủ say ngon lành trên tay. Ông tưởng nhớ lại thuở hàn vi lúc lên tám phụ giúp cha mẹ việc nhà cửa và chăm sóc các em. Ông từng bế Lành đi chơi khắp xóm, tắm rửa và ru em ngủ, thổi cơm nấu bếp lo cho em ăn, anh em luôn quấn quít chơi bên nhau. Giờ trong căn nhà lạnh lẽo trống trải, bao nhiêu kỷ niệm dấu yêu của người em lại hiện về trong trí óc ông. Hình ảnh đó giờ cô đọng ở đứa cháu ông đang bồng trên tay. Cảm xúc tiếc nuối trong ký ức len lén vào tâm hồn của một người tha phương. Phần lớn bà con họ hàng sống chết gắn bó với nhau với quê cha đất tổ, còn những ai xa xứ là họ biệt xứ hay lâu lắm mới có dịp trở về thăm. Trong cuộc đời tha hương, người thất bại không dám ngưởng mặt quay về quê nhà, người thành công giàu sang thì ít nhìn xuống dưới. Nay ông trở về, chỉ nhìn vào vài cây dừa sau vườn, ông đã xao động thèm thuồng những hình ảnh đơn sơ đằm thắm của quê nhà xa xưa.

Sau khi đặt thằng cháu lên giường và chuẩn bị quần áo ra giếng tắm. Tay ông cầm vòng dây dừa đi ra sau nhà, ngước nhìn những cây dừa mải mê. Đã hơn hai mươi năm chưa được trèo dừa, nhưng nghĩ tới người em út quá cố ông nhất định phải leo cho đến đỉnh. Ông thọc đôi chân không vào dây dừa căng vòng vào gốc cây, hai tay ôm chặt vào thân cây nhấp người phóng. Chẳng một khó khăn nào, chỉ hơn mười nhấp ông đã leo ngồi trên bẹ dừa. Ông lấy sợi dây dừa vòng qua cổ, đưa tay bóp nắn đôi chân thốn đau đỏ rần. Ông bắt đầu xoắn bẻ dừa bỏ xuống đất kêu bình bịch. Chánh giật mình thức dậy, lồm cồm ngồi dậy nhìn qua cánh cửa sổ thấy bác Lại đang hái dừa. Bé leo nhanh qua cửa sổ, phóng ra ngoài sân reo thật lớn.

- Bác Lại hay quá! Bác Lại giống ba của con quá!

Ông vừa cúi xuống thì đã thấy bé Chánh loạng quạng dẫm chân lên một trái dừa, mất thăng bằng té bật ngửa người xuống mặt đất. Ông hoảng sợ, vội đưa hai tay và chân không ôm tuột dọc thân dừa xuống đất. Chánh lồm cồm bò dậy, chưa kịp phủi đất trên chân tay, thằng bé chụp lấy hai tay của người bác:

- Bác Lại hay quá! Bác Lại giống ba của con quá!

Vừa nói xong, bé nhìn thấy tay chân của người bác bị trầy sướt rướm máu. Thằng bé mặt mày tái mét hoảng hồn tống chạy một mạch cầu cứu. Lúc ông Quý đến nơi, thấy ông Lại đang lom khom múc nước giếng tắm, ngưởng mặt lên trời cười dòn tan rồi nói.

- Lâu ngày tắm nước giếng mát quá! Chú mang giùm mấy trái dừa về bên nhà, chốc nữa anh chặt dừa uống. Anh cứ tưởng không còn sức leo được mấy cây dừa rồi chớ.

Bé Chánh nhanh tay gom mấy trái dừa vào một chỗ, còn ông Quý khệ nệ mang những trái dừa về bên nhà. Ông Lại tiếp tục sải tay kéo gàu nước giếng dội vào người liên tục. Nước chảy từ trên đầu xuống mặt, miệng thèm thuồng nuốt nước nguồn quê hương thật ngọt ngào. Ông ngậm từng ngụm nước phun ra thỏa thích, miệng há hốc hú hét, hai chân nhịp nhảy sung sướng như đứa bé con. Ông cúi mặt vào miệng giếng la thật lớn.

- I am home! Lành ơi! Anh về đây em!

Tiếng vang dội ngược từ đáy giếng làm tươi mát cái quạnh hiu trong khu vườn nhà Lành. Ông Lại đảo mắt nhìn xung quanh, ngước mặt lên bầu trời xanh, rồi chống tay vào thành giếng nhìn thằng cháu đang sung sướng cười khúc khích. Ông tiếp tục kéo mấy gàu nước tắm ngoài sân, ngẩng mặt lên dội ào vào đầu sung sướng hét lên.

- Oop! Yeah! Oh my gosh!

Bé Chánh ngồi trố mắt nhìn ông cười, chẳng hiểu ông nói gì chỉ biết ông vui sướng. Chẳng đợi người nhắc, thằng bé cởi tung cái áo, chạy vào đứng bên cạnh tắm chung. Bé cũng bắt chước người bác cúi đầu la lớn xuống giếng.

- Ba Mẹ ơi! Bác Lại nè! Vui quá!

Ông Lại lấy gàu nước dội vào đầu Chánh. Xoay người qua tạt gàu nước vào hàng rào nhà chỗ mấy đứa nhỏ trong xóm đang núp rình nhìn hai bác cháu đang tắm, làm cả đám la lớn rã đám bỏ chạy tán loạn. Hai bác cháu cười rộn rã vì từ nay không ai được đụng chạm chọc phá Chánh nữa. Nhưng chỉ vài phút sau mấy đứa nhỏ lại kéo tới núp rình ở đàng xa hơn, lũ lượt láo nháo càng đông hơn. Tiếng cười đùa như ngày hội. Bé Chánh hãnh diện, chỉ có một buổi chiều mà cả xóm đã biết ông bác ở Mỹ về. Ai cũng muốn tò mò để biết mặt người anh của Lành, ai cũng trầm trồ khen ngợi tướng tá ông sang trọng. Tắm xong, hai bác cháu trở lại nhà ông bà Qúy. Mùi thức ăn bay thơm phức đến nhà trên, bé Chánh chạy thẳng vào bếp đứng bên cạnh thím Mai nói.

- Thím ơi thơm quá! Con đói bụng rồi. Thím ơi! Quốc đi đâu vậy?

- Quốc đi Tuy Hòa thăm quê ngoại đến cuối tuần mới về lại.

- Thím ơi! Con có phải về quê nội hay quê ngoại không Thím? Bé Chánh ngước mắt lo lắng hỏi, thím Mai kéo tay bé sát vào lòng.

- Đi đâu cũng không bằng nơi quê quán. Về đó ai ai cũng yêu thương bảo bọc mình. Thôi, con phụ dọn cơm lên nhà nghe.

Thằng bé vừa bưng cơm lên nhà, thấy ông Lại chặt mấy trái dừa gọn gàng. Ông lấy một con dao nhỏ tước những sợi vỏ dừa tươi xanh và sơ dừa trắng ngồi thắt một con chim cho bé Chánh. Thằng cháu thích món qùa đơn sơ, bắt đầu thu hút vào người bác. Suốt bữa ăn tối, ông Lại từ tốn nói qua câu chuyện về đời sống ở Mỹ, chuyến đi về Việt Nam, chuyện gia đình của ông. Ông Quý cũng kể những đời sống khắc khổ và tệ hại của xã hội hiện nay ở quê nhà. Bé Chánh cứ lặng thinh ăn uống ngon miệng, quay qua phụ thím Mai xếp bánh pha trà. Nhìn bé Chánh thoải mái tự nhiên như người trong gia đình, ông Quý chân tình nói:

- Em xin phép được đề nghị với anh như thế này. Anh cho em đi theo với cháu Chánh về thăm quê nhà để biết bà con hàng thân quyến. Gia đình tụi em cũng đơn chiếc chỉ có một đứa cháu trai Quốc. Chánh cũng như đứa con thứ hai của tụi em.

- Cảm ơn cô chú nhiều! Tôi…

- Em cũng thưa với anh là tụi em định bán hai căn nhà để dọn về Tuy Hoà sinh sống. Các cháu cần phải học hành để có tương lai sau này.

Ông Lại tỏ vẻ sung sướng đưa ly bia uống cùng ông Quý. Bé Chánh bỏ miếng bánh trên bàn, ngả người vào lòng bà Mai sung sướng. Nhìn vào ánh mắt, ông hiểu cháu muốn nói gì. Bà Mai đưa tay âu yếm vuốt tóc thằng bé.

- Thằng Quốc nhà em hợp tính với cháu Chánh. Cứ vắng mặt thằng này thì đứa kia hỏi. Hai đứa nó giống như chú Lành với ông xã của em.

- Gia đình anh thành thật mang ơn cô chú nhiều.

Cuộc chuyện trò kéo dài mấy tiếng đồng hồ. Đến lúc từ giã, bé Chánh đã lăn đùng ngủ trên giường. Ông sung sướng bế đứa cháu về nhà trong trăng đêm rọi sáng lối đi. Xa xa dòng sông lấp lánh ánh trăng vàng, sóng dập dềnh ru xóm Lá ngủ say.

Sáng sớm ngày hôm sau, ông Lại vừa mở mắt thấy thằng cháu đang ngồi bên cạnh hai mái chèo. Bé loay hoay thắt sợi dây chỉ đỏ vào con chim bằng sợi dừa, quàng vào cổ đeo trước ngực. Nghe ông bác trở mình, bé mò lại ngồi bên cạnh giường mỉm cười. Ông dắt đứa cháu ra sân sau làm vệ sinh cá nhân.

Ông kéo lật ngược chiếc ghe nhỏ sau vườn, lau chùi và kiểm tra kỹ lưỡng rồi vác cái ghe bỏ ở trước nhà. Chánh hiểu bác như ý cha, mau mắn chạy vào nhà khiêng hai mái chèo và một cái cần câu đưa cho ông bác. Khi ông hỏi đường nào đi ra hướng mé sông, thằng bé trố mắt sợ hãi tỏ vẻ không muốn đi ra ngoài đó. Ông bác giả lơ, tiếp tục sai cháu cầm cái cần câu còn ông đội cái ghé nhỏ và tay cầm cặp mái chèo. Lúc đó ông Quý vừa đến nhà, mang theo ba ổ bánh mì thịt nóng hổi và một ly cà phê sữa nóng cho ông Lại. Cả ba cười nói rộn ràng sung sướng trên đường đi về hướng mé sông. Bọn trẻ trong xóm nhốn nháo chạy theo sau, không đứa nào dám chọc ghẹo. Chánh thân mật ngừng lại chia hai phong kẹo cao su cho lũ bạn. Người trong xóm chưa bao giờ thấy bé Chánh sung sướng như hôm nay. Cái phong thái bình dị của ông Lại, không ai tin rằng ông từ Mỹ trở về, niềm nở chào hỏi thân mật trên đường ra ven sông.

Bình minh vừa ló dạng ở chân trời và mặt sông lặng im như tờ. Mái chèo nhẹ khua động làm lấp lánh ánh nắng ban mai. Trong chớp nhoáng chiếc ghe đã giữa dòng sông, cả ba cười nói huyên thuyên, chẳng buồn thả cần câu. Bé Chánh móc trong túi ra ba viên bi thả vào lòng sông. Dường như tâm hồn bé đã được nhẹ nhàng. Bé nằm dài vào lòng ông Quý, thả hai chân lên thành ghe mấp máy nước. Bé tiếp tục nghe người lớn kể chuyện quê nhà thuở xa xưa, những năm tháng ở xóm Lá, những kỳ vượt biên thất bại. Trong giấc mơ cuộc đời mới, bé ngủ say sưa trong lòng người ba nuôi. Ông Lại cởi áo phủ che nắng cho Chánh, rồi cầm lại mái chèo từ từ đưa ghe đi một vòng trên sông để tìm làn gió mát cho đứa cháu đang ngủ say.
Khi trở về, ông bác mình trần trắng trẻo vác ghe và mang mái chèo đi trước, còn ông Quý bế bé Chánh đang ngủ trên tay. Nhìn tướng ông anh đội ghe đi giống y chang Lành, ông Quý tủm tỉm cười thầm kín.

Trên tay ông Quý bế đứa bé tuy không là ruột thịt, nhưng là giọt máu còn lại của người bạn thân yêu. Tình bạn dù có cao thượng đến đâu cũng không thể bù trừ tình cốt nhục thiêng liêng. Nhìn cốt người và dáng vóc của người bác về nhận đứa cháu ruột, ông Quý cảm thấy nguồn gốc thân thế con người không thể nào thay đổi. Ngày hôm qua ông Lại trong dáng vóc của một người văn minh xa lạ, nhưng hôm nay ông ít nhiều trong cốt cách của một người chân lấm tay bùn xa xưa. Có phải chăng chỉ có quê nhà và tình thân tộc là mạch sống vĩnh cửu của con người, luôn bao dung rộng mở bàn tay đón nhận người xa xứ được về sống lại đường xưa lối cũ.

Trên đầu ông Lại vác đội một cái thuyền nan và một cặp mái chèo. Ông có thể hãnh diện được sống lại với những nguồn vui mộc mạc đơn sơ ở quê hương. Mọi người kính trọng vào việc làm của ông – Đi tìm đứa cháu về gần gũi với gia tộc. Nhưng không ai có thể hiểu một mối lo âu hổ thẹn trong tấm lòng ông – Đứa con ruột duy nhất của ông là Steven Lee, tự đổi tên đổi họ vào lúc 18 tuổi. Hắn chưa bao giờ được ông nhắc tới trong khu xóm Lá bên sông.